Балдәурен, шіркін балалық Тапқырлар мен көңілділердің жарыс-ойыны

Ойынның барысы: Балалар екі топқа бөлінеді. Әр топ өзіне ат қоюы керек. Ұстаздар мен кітапхана қызметкерлерінен әділқазылар алқасы құрылады.Өз топтарын таныстыру үшін 2 минут уақыт беріледі. Ойыншылардың мақсаты татулық пен тапқырлық танытып көп ұпай жинап жеңіске жету.
Өткізілгелі отырған шара мемлекеттік әнұран әуенімен басталады.

Жүргізуші бала: Сәлеметсіңдер ме, балалар! Осы әнұранның өлеңін кімдер жазғанын білесіңдер ме?
Балалар жауап береді.

Жүргізуші қыз: Бүгін біз әнұранның авторы Мұзафар Әлімбаевтың шығармашылығы бойынша жарыс-ойынымызды бастаймыз. Мұзафар Әлімбай аталарың сонау қырқыншы жылдардан осы қазірге дейін дамыл таппай, құмырсқадай тынымсыз еңбек етіп, бал татыған шырын шығармаларымен бүлдіршіндерді сусындатып келе жатқан ақын. Өздерің сияқты талай жас ұрпақты өз өлең, ертектерімен сусындатқан сарқылмайтын бастау. Ендеше, бүгін біз де осы бастаудан мейіріміз қанғанша сусындайық.
“Бесік жыры” әні орындалады. Әнін жазған: И.Жақанов.
Өлеңі: М.Әлімбаевтікі

Жүргізуші бала: Балалар, «Балдәурен, шіркін балалық» атты ақын атамыздың шығармашылығына арналған жарыс-ойынымызды бастайық!
Жарыс-ойынымыздың бірінші кезегін «Көркем сөз» сайысына берсек.
Балалар өз еріктеріне қарай ақынның кез-келген төрт өлеңін жатқа оқиды.

Жүргізуші қыз: Енді Мұзафар атамыздың нақыл сөздеріне байланысты сайысымызды бастайық.Әрбір бала өз тобына көп ұпай жинау үшін менің сұрақтарыма ойланып, дұрыс жауап беруге тырысады.
Бірінші топ атамыздың аңдарға байланысты нақыл сөздерін , екінші топ құстарға байланысты нақыл сөздерін жатқа айтады.

Құстар:
• Қазым, қазым, қаңқылда,
Суда жүзіп, салқында.

• Балық ілгіш шағала,
Көк теңізді жағала.

• Жарғақ қанат жарғанат,
Қалбалақ та қаңғалақ.

• Хат тасиды көгершін,
Сол хаттарды ел алсын!

• Түйе құсты кем көрме,
Аттан озар желгенде.

Аңдар:
• Аю-туа бал құмар,
Тәттіні іздеп қаңғырар.

• Ұрланып кеп Шибөрі,
Өлексені сүйреді.

• Май басқан Борсық-
Қампиған торсық.

• Бұлан –орман тұрғыны,
Қораңа келер бір күні.

Нақыл сөздер жарысы осылай жалғаса береді.
ІІ. Мақал-мәтелдер.
Жүргізуші бала: Қазақ халқы үлгі-өнегеге бай салт-дәстүрі өте көп. Олар халқымыздың ғасырлар бойғы тұрмыс-тіршілігін бойында сақтап, оны ұрпақтан-ұрпаққа мұра етіп келеді. М.Әлімбай аталарың халық аузынан жинаған және тәрбие туралы ой елегінен өткізіп түйіндеген төл мәтелдері дерлік туындылары мақал-мәтелдері өте көп. Балалар, мен сондай мақал-мәтелдердің бірнешеуінің алғашқы бір жұбын ғана айтамын, ал сендер оны ары қарай жалғастырып, екінші жұбын тауып айтасыңдар. Ал, қане, кім тапқыр екен?
Ақынның төл мақал-мәтелдерінен:
 Түзу болса өз ісің-
Қисықтардың тезісің.

 Көп сөйлеген мылжың емес,
Көкіп сөйлеген-мылжың.

 Елдікті баяндау,
Ерлікке даярлау.

 Тәтті жеміс бұтақта,
Құттың құты кітапта.

 Отауың тар болса да,
Отаның кең болсын.

 Жалқау аға, жасық іні.
Жасытады асылыңды.
ІІІ. Жұмбақ сайысы.
Жүргізуші бала: Жарайсыңдар, балалар! Бұл жолы да тапқыр, білімді екендеріңді көрсеттіңдер. Ал енді мен сендермен жұмбақ жарысын өткіземін. Ендігі кезек жұмбақтардыкі. Барлығың дайынсыңдар ма?

Балалар: Дайынбыз.

Жүргізуші қыз:
Су ішінде өскен тау,
Су бетінде көшкен тау. (Айсберг)

Түйістіреді көзіңді көзіңе,
Жолықтырады өзіңді-өзіңе. (Айна)

Ешкім ілмеген шымылдық,
Көкжиекте көлбейді.
Бүктеуіңе көнбейді,
Сипауға да келмейді. (Сағым)

Төңкерілмейтін күбі,
Көтерілмейтін күбі.
Шүпілдеп-ақ тұрса да,
Көрінеді түбі. (Құдық)

Тұрады көтеріп
Жеңілі ауырды…
Ғұмыры өтеді
Қарық қып қауымды (Ошақ пен қазан)

Жауып алсам қақпамды,
Орнатамын ақпанды.
Ашық қойсам қақпамды,
Дей бер шілде боп қалды. (Тоңазытқыш)

Ұзын-ұзын, ұзын жіп,
Ұшына шыққан жан бар ма?
Ілби басқан ыбылжып,
Ұшына шықпас жалғанда. (Жол)

Жұмбақтар шешіледі
ІV. Жаңылтпаштар сайысы.
Жүргізуші бала: Ендігі кезекті жаңылтпаштар айтысына берейік. Кәнекей, кім шешен екен! Мықты болсаңдар, жаңылмай қайталай қойыңдар!
Жаңылтпаштар жарысы:
Сең сел емес,
Сел сең емес,
Мен сен емес,
Сен мен емес.

Шағай
Ағай,
Жанат ағайға:
Келгенің жай ма?-десе,
Жанат ағай
Шағай ағайға:
“Анау жаңа Ай ма?”-депті.

Ұшы үшкір ұшқыр үш жебе алдым
Үшеуі де үшкір, ұшқыр деп алдым.

Шұңғыл шұңқыр,
Шұңқыр шұңғыл.

Іске тіл ілесе алады,
Тілге іс ілесе алмайды.
Дән-дәулет,
Дәулет-дән,
Сән-сәулет,
Сәулет-сән.

Сауын бие ұстаған саба ыстайды,
Саба ыстаған сары қымызды
Бабында ұстайды.

Жүргізуші бала: Балалар, өздеріңе аты мәлім ағаларың Т.Байқадамовтың әніне жазылған, ақын атамыздың “Кел, билейік ” әнін қабыл алыңдар.
М. Әлімбаевтың «Кел билейік» өлеңіне жазылған, Т.Байқадамовтың әні орындалады.

V. Ойын.
Жүргізуші қыз: Достар, кезекті ойынға берейік. Сендердің қайсыларың епті, тапқыр әрі жылдам екенсіңдер. Енді соны сынап көрейік. Ендеше, “Ойыншылар” жарысын бастаймыз!

Ойын басталады

Ұшты, ұшты (Халық ойыны ізімен)
Ұшты, ұшты:
Ұзақ ұшты,
Ұшты, ұшты:
Тұзақ ұшты.

Ұшты, ұшты:
Шіркей ұшты.
Ұшты, ұшты:
Шәркей ұшты.

Ұшты, ұшты:
Бұлбұл ұшты.
Ұшты, ұшты:
Шылбыр ұшты.

Ұшты, ұшты:
Мылтық ұшты.
Ұшты, ұшты:
Бүркіт ұшты.

Ұшты, ұшты:
Шымшық ұшты.
Ұшты, ұшты:
Ұршық ұшты.
Ойынды ақын атамыздың ойын-өлеңі бойынша осылайша жалғастыра беруге болады.
VІ. Қарама-қарсы сөздер.
Жүргізуші: Балалар, сендер өте көп біледі екенсіңдер. Дұрыс жауап бергендеріңе рахмет. Ендігі кезек мағынасы қарама-қарсы қызық сөздердікі.

Ыстықта туып та,
Шыдаймыз суыққа.

Ащы терім ақты,
Жеміс өсті тәтті.

Халқың үшін жаның сал:
Қарғыс алма, алғыс ал!

Ақылсыздар ұқпайды:
Аққа қара жұқпайды.

Құштар жандар өмірге
Бас имейді өлімге.

Еңбекшіл болсаң ерінбе,
Ауырдың өзін жеңіл де.

Қорқақты батырға санама,
Жаманды жақынға санама.

VІІ. Логогриф-шарадалар сайысы.

Жүргізуші қыз: Логогриф - шараданың бір түрі. Көбінесе өлеңмен жазылады. Әуелі жұмбақтаған сөзді табу қажет, содан соң әлгі табылған сөзді бір не екі әріп қосып немесе алып тастау арқылы жаңа сөздер құрауға болады. Логогриф ерте заманнан белгілі. Оны құрастырушылар қатарында Цицерон мен Апулей де болған. Мысалы,
Бойыңдағы нәріңмін,
Анық айтсаң-жаныңмын.
Бұның шешімі “Қан”. Одан әрі :
Қоссаң дауыссыз дыбыспын,
Дастарханнан табылдым- деп жұмбақтайды. Балалар, өте қызық емес пе? Ендеше, шешеміз бе?

Балалар: Шешеміз

Мені жұтсаң,
Қуанып,
Тыныс алып тұрасың.
Қоссаң алдан бір әріп,
Маған суды құясың,
Малдарыңды суарып. (Ауа-Науа)

Құясың оған әрқашан
Қымызды мейір қанатын…
Дауыссыз дыбыс жалғасаң,
Сыныпта оқу сағаты (Саба-сабақ)

Өнеге жайын толғасаң,
Сол сөзді еске аласың,
Бір әріп қосып, ойласаң
Сүртінер затты табасың. (Үлгі-сүлгі)

Бастаушы: Осымен Мұзафар атамыздың шығармашылығына арналған сайысымыз аяқталуға жақын.

Кітапханашы: Ал, қымбатты ұландар! Өздеріңмен қоштасатын сәт туды. Бәрің шеттеріңнен алғыр, білімпаз екенсіңдер. Өздеріңе айтарым, ақын-жазушы аталарымыздың өздеріңе арналған кітаптарын көп-көп оқыңдар. Сендердің еліміздің ақылды ұл–қыздары болып өсетіндеріңе сенімдіміз!

М.Әлімбайдың әндері бойынша өткізілетін ән кешінің үлгісі

Ән кешін өткізу үшін үлкен дайындық жасаған жөн. Ең алдымен мәдениет үйі қызметкерлерімен кеңесе отырып, кештің ұйымдастыру барысын анықтап алу қажет. Кітапханашы өз оқырмандары арасынан әнсүйер талантты балаларды осы шараға қатысуларын ұйымдастырады. Сонымен қатар фонетекаңыздағы Мұзафар Әлімбайдың сөзіне жазылған әндердің күйтабағы, немесе таспаға (кассетаға) жазылған әндері болса іріктеп алыңыз.
Осы ән кешін өткізу арқылы жасөспірім оқырмандарымызды М.Әлімбай шығармашылығының жаңа қырымен таныстырып, ақын поэзиясына деген құштарлығын оятады мүмкін. Бұл жерде,әрине, кітапханашының тапқырлығы, ой-қиялының мәуелі жемісі өз міндетін атқармақ.
Ойындар

Powered by Drupal - Design by artinet